De steengroeve en het bos

Estádio Municipal de Braga, een ontwerp van Eduardo Souto de Moura

Spanje is wereldkampioen! Maar of het nu Spanje of Frankrijk, Mexico of België was geweest, het had me evenveel - of even weinig - beroerd. Ik heb niets met voetbal. 

De keren dat ik een voetbalstadion van binnen heb gezien, kan ik op twee handen tellen. Ik was een paar keer in het Koning Boudewijnstadion waar ik wereldsterren als Bruce Springsteen en U2 bewonderde. Ik bouwde ooit in De Kuip in Rotterdam met Stageco aan het podium voor Michael Jackson. Dat lijkt alweer een eeuwigheid geleden. Maar ik stond toch maar mooi op het podium van The King of Pop. Het stadion als muziekarena ken ik, als voetbaltempel daarentegen … 

En mijn meest recente bezoeken aan het stadion van SC Braga, bijgenaamd A Pedreira of De Steengroeve, en Stade Atlantique, de thuishaven van Bordeaux, dateren alweer van een tijd geleden. Daar was ik niet omwille van de sport, wel dankzij de architectuur. 

Twee stadions, twee reizen, twee totaal verschillende ervaringen

Het logo van Architectuurwijzer in het stadion van Herzog & de Meuron

Het bos en de bomen

Tijdens de reis naar Bordeaux met Architectuurwijzer, brachten we een bezoek aan het stadion van Herzog & de Meuron. Een enorme arena voor 42.000 toeschouwers. Helemaal wit met evenveel ruimtegevoel (en méér zicht) onder de tribunes als erin. Toegegeven, als je daar als voetballiefhebber zit en jouw ploeg is aan de winnende hand, het moet een indrukwekkend gevoel zijn als het halve stadion aan het juichen gaat. 

Als fotograaf was het evengoed onmogelijk om niet overweldigd te zijn. Maar dan door de vele visuele prikkels die je er krijgt en het eindeloos aantal beelden dat je er kan schieten. Grafische details, weidse zichten en boeiende doorzichten wisselen elkaar moeiteloos af. Het is er ook helemaal niet moeilijk om het bos tussen de bomen te zien. Een bos van palen in dit geval. Met een rijke humuslaag van beton als sokkel die de toeschouwer uitnodigt tot de heilige grasmat. 

Beton en rotsen

Helemaal anders maar niet minder indrukwekkend is het ontwerp dat Eduardo Souto de Moura maakte voor het stadion van SC Braga. Ingeschoven tussen de rotsen van een oude steengroeve. Ik bezocht het dankzij Geert De Neuter tijdens een reis met de studenten Ingenieur-Architectuur van de KU Leuven. 

Ook daar moet het machtig zijn om te zitten tijdens een wedstrijd, maar ik denk dat ik er zelf voortdurend afgeleid zou zijn door het zicht boven één van de twee goals. Aan de ene kant kijk je op de rotsen, aan de andere kant is er het zicht op de stad. Twee tribunes dus en niet rondom zoals anders. De overkappingen worden met elkaar verbonden door een dak van staalkabels waarvan je je afvraagt wat er zou gebeuren wanneer je ze weghaalt. Ze lezen als een notenbalk, het lijken snaren van een instrument dat wacht om bespeeld te worden. David Gilmour zag ik in het historische decor van de Grote Markt in Tienen. Wat een ervaring moet het zijn hem in Braga te zien tegen de rotsige achtergrond!  

Twee tribunes en het zicht op de rotswand in Braga

Onder het stadion en de grasmat zitten de circulatieruimten voor de toeschouwers. Met ook daar een eindeloze variatie aan doorzichten en details. Maar van een heel andere sfeer met grijs en granietgrijs als overwegende kleuren. Daglicht spoelt de ondergrondse ruimtes overvloedig binnen en maakt de contrasten in textuur zichtbaar. In fotografie moet je kiezen tussen de details van de duisternis en de details van de helderheid. Ik koos voor het licht dat de architectuur zichtbaar maakt. De scherpe lijnen van beton gaan in dialoog met de grillige vormen van de rotsen. 

Aan de buitenkant word je getrakteerd op een strak ritme van uitkragende bordessen en cirkelsegmenten. Elke stap onthult een nieuw beeld. 

Licht en (de afwezigheid van) kleur

Beide stadions zijn monochroom in hun verschijning, elk met een klein kleuraccent. Rood in Braga, blauw in Bordeaux. Zelfs de zon speelt het spel van de fotografie mee alsof de wereld een gigantische studio is. Het harde, gerichte licht doet het wit in Bordeaux leven, het zorgt voor een spel van licht en schaduw. Daartegenover staat het diffuse licht van een enorme softbox in Portugal. En het beton reflecteert weinig licht waardoor het de contrasten tussen licht en schaduw ongewild opvoert. 

Neen, het genot van het spelletje ontgaat me volledig, maar een bezoek aan een architectuurparel sla ik nooit af.

Een bos van palen, een spel van licht en schaduw

Bekijk de foto’s via onderstaande link: